Powiatowy Urząd Pracy w Gnieźnie

Powiatowy Urząd Pracy w Gnieźnie

Bezrobotny - status, utrata statusu, prawa i obowiązki

1. Kto może zarejestrować się w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna?
2. Prawa bezrobotnego
3. Obowiązki bezrobotnego
4. Bezrobotny traci swój status gdy

1.Kto może zarejestrować się w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna?

Status bezrobotnego nabywa osoba która:

1. Nie jest zatrudniona – tzn. nie wykonuje pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą.
2. Nie wykonuje innej pracy zarobkowej tzn. nie wykonuje pracy lub nie świadczy usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych.
3. Jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia:
   1. w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie,
   2. co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy – w przypadku osoby niepełnosprawnej, której stan zdrowia pozwala na podjęcie zatrudnienia.
4. Nie uczy się w szkole, z wyjątkiem szkół dla dorosłych lub szkół wyższych w formie studiów niestacjonarnych.
5. Ukończyła 18 lat.
6. Nie ukończyła 60 lat kobieta, 65 lat mężczyzna.
7. Nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej, renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę albo po ustaniu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności, nie pobiera nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego, zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego.
8. Nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. – Kodeksu cywilnego  o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe.
9. Nie uzyskuje przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym z działów specjalnych produkcji rolnej, chyba że dochód z działów specjalnych produkcji rolnej, obliczony dla ustalenia podatku dochodowego od osób fizycznych, nie przekracza wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 2 ha przeliczeniowych ustalonego przez Prezesa GUS na podstawie przepisów o podatku rolnym, lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w takim gospodarstwie.
10. Nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po złożeniu wniosku  o wpis:                       -zgłosiła do ewidencji działalnosci gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszwnia jeszcze nie upłynął, albo                                    - nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalnosci gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej.
11. Nie jest osobą tymczasowo aresztowaną lub nie odbywa kary pozbawienia wolności, z wyjątkiem kary pozbawienia wolności odbywanej poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego.
12. Nie uzyskuje miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych.
13. Nie pobiera na podstawie przepisów o pomocy społecznej zasiłku stałego.
14. Nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjnego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania
15. Nie pobiera po ustaniu zatrudnienia świadczenia szkoleniowego.
16. Zarejestruje się we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy lub gdy nie posiada zameldowania zarejestruje się w powiatowym urzędzie pracy, na którego obszarze działania przebywa.

2.Prawa bezrobotnego

Bezrobotny zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy ma prawo:

1. do korzystania z pośrednictwa pracy,
2. do korzystania z poradnictwa zawodowego i informacji zawodowej,
3. w przypadku braku ofert pracy:
   1. skierowania na miejsce pracy interwencyjnej oraz w ramach robót publicznych,
   2. skierowania na staż, szkolenie, do odbycia przygotowania zawodowego dorosłych,
   3. ubiegania się o dotację na rozpoczęcie działalności gospodarczej,
   4. otrzymania, o ile jest do tego uprawniony – zasiłku dla bezrobotnych,
   5. zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w Narodowym Funduszu Zdrowia, o ile nie posiada innego tytułu do ubezpieczenia,
4. odwoływania się od wydanych decyzji administracyjnych, uzyskania pełnej informacji dotyczącej instrumentów rynku pracy oraz statusu osoby bezrobotnej,
5. po upływie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy ubiegania się o świadczenie przedemerytalne, jeżeli spełnia warunki do nabycia tego świadczenia na podstawie odrębnych przepisów (dotyczy bezrobotnych powyżej 50 roku życia),
6. do otrzymania na swój wniosek zaświadczenia.

3.Obowiązki bezrobotnego

1. Bezrobotny ma obowiązek aktywnego poszukiwania pracy.

2. Bezrobotny jest obowiązany do składania lub przesyłania powiatowemu urzędowi pracy pisemnego oświadczenia o przychodach pod rygorem odpowiedzialności karnej oraz innych dokumentów niezbędnych do ustalenia jego uprawnień do świadczeń przewidzianych w ustawie w terminie 7 dni od dnia uzyskania przychodów. W razie niedokonania tych czynności zasiłek lub inne świadczenia z tytułu bezrobocia przysługują od dnia złożenia oświadczenia i innych wymaganych dokumentów.

3. Bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. W przypadku bezrobotnego będącego dłużnikiem alimentacyjnym,  w rozumieniu przepisów o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wyznaczony termin nie może być dłuższy niż  90 dni.

4. Bezrobotny ma obowiązek przyjmowania odpowiedniej pracy oznacza  to zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, które podlegają ubezpieczeniom społecznym i do wykonywania których bezrobotny ma wystarczające kwalifikacje lub doświadczenie zawodowe lub może je wykonywać po uprzednim szkoleniu albo przygotowaniu zawodowym dorosłych, a stan zdrowia pozwala mu na ich wykonywanie oraz łączny czas dojazdu do miejsca pracy i z powrotem środkami transportu zbiorowego nie przekracza 3 godzin, za wykonywanie których osiąga miesięczne wynagrodzenie brutto w wysokości  co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy.

5. Bezrobotny ma obowiązek poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym mającym na celu ustalenie zdolności do pracy. Osoba, która odmówiła bez uzasadnionej przyczyny poddania się badaniom mającym na celu ustalenie zdolności do pracy, traci status bezrobotnego na okres:

   1. 120 dni w przypadku pierwszej odmowy,
   2. 180 dni w przypadku drugiej odmowy,
   3. 270 dni w przypadku trzeciej i każdej kolejnej odmowy.

6. Osoba, która z własnej winy nie ukończyła szkolenia, jest obowiązana do zwrotów kosztów szkolenia, z wyjątkiem sytuacji, gdy  powodem nieukończenia szkolenia było podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (dotyczy również stażu i przygotowania zawodowego dorosłych). Bezrobotny, który z własnej winy przerwał szkolenie (staż lub przygotowanie zawodowe dorosłych) zostaje pozbawiony statusu bezrobotnego od dnia przerwania  na okres wymieniony w pkt 5.

7. Bezrobotny obowiązany jest zawiadomić w ciągu 7 dni Powiatowy Urząd Pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złozeniu wniosku o wpis do ewidencji  działalności gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku. Bezrobotny, który podjął zatrudnienie, inną pracę zarobkową lub działalność gospodarczą bez powiadomienia o tym właściwego powiatowego urzędu pracy, podlega karze grzywny nie niższej niż 500 zł.

8. Bezrobotny, który w okresie nie dłuższym niż 10 dni przebywa za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, nie zostaje pozbawiony statusu bezrobotnego, jeżeli o zamierzonym pobycie lub w pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia zawiadomił powiatowy urząd pracy. Zasiłek za ten okres nie przysługuje. Całkowity okres zgłoszonego pobytu za granicą oraz braku gotowości do  pracy z innego powodu nie może przekroczyć łącznie 10 dni w okresie jednego roku kalendarzowego.

9. Osoba, która pobrała nienależne świadczenia pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.

10. Osoba bezrobotna jest zobowiązana w terminie 7 dni do zawiadomienia powiatowego urzędu pracy o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej.

11. W każdym przypadku zmiany miejsca zameldowania lub pobytu bezrobotny obowiązany jest zawiadomić powiatowy urząd pracy, w którym jest zarejestrowany, podając aktualne miejsce zameldowania lub pobytu.

12. W przypadku czasowej niezdolności do pracy, bezrobotny jest obowiązany zawiadomić powiatowy urząd pracy w terminie 2 dni od dnia wystawienia zaświadczenia o niezdolności do pracy wskutek choroby na druku określonym w odrębnych przepisach i przekazać zaświadczenie o tej niezdolności wystawione na odpowiednim wzorze –  w terminie 7 dni od jego wystawienia.  Nieprzedstawienie zaświadczenia w wymaganej formie skutkuje pozbawieniem statusu bezrobotnego z pierwszym dniem niezdolności do pracy.

13. Bezrobotny biorący udział bez skierowania starosty  w szkoleniu organizowanym przez inny podmiot niż powiatowy urząd pracy, obowiązany jest poinformować powiatowy urząd pracy o udziale w tym szkoleniu w terminie 7 dni przed dniem rozpoczęcia szkolenia.

4.Bezrobotny traci swój status gdy:

1. nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy;

2. otrzymał pożyczkę z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych lub instytucji z udziałem środków publicznych na podjęcie działalności pozarolniczej lub rolniczej albo otrzymał jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od następnego dnia po dniu otrzymania środków na podjęcie działalności;

3. otrzymał jednorazowo środki z PFRON lub z instytucji z udziałem środków publicznych na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej lub na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej; pozbawienie  statusu bezrobotnego następuje od następnego dnia po dniu otrzymania środków na podjęcie działalności lub na wniesienie wkładu;

4. rozpoczął realizację indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu socjalnym lub podpisał kontrakt socjalny, o którym mowa w art. 50 ust. 2 pkt 2, pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od następnego dnia po dniu rozpoczęcia realizacji indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego lub podpisania kontraktu socjalnego;

5. odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy określonej w ustawie lub poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia odmowy na okres:

   1. 120 dni w przypadku pierwszej odmowy,
   2. 180 dni w przypadku drugiej odmowy,
   3. 270 dni w przypadku trzeciej i każdej kolejnej odmowy;

6. nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa;  osoba traci posiadany status  na okres :
    

   1. 120 dni w przypadku pierwszego niestawienia się,
   2. 180 dni w przypadku drugiego niestawienia się,,
   3. 270 dni w przypadku trzeciego  i każdego kolejnego niestawienia ; 

7. nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania, skutkującą zmianą właściwości powiatowego urzędu pracy;

8. z własnej winy przerwał szkolenie, staż lub wykonywanie prac społecznie użytecznych, lub inną formę pomocy określoną w ustawie; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia przerwania na okres wskazany w pkt 5;

9. po skierowaniu nie podjął szkolenia, przygotowania zawodowego dorosłych, stażu, wykonywania prac społecznie użytecznych, lub innej formy pomocy określonej w ustawie; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia następnego po dniu skierowania na okres wskazany w pkt 5;

10. pozostaje niezdolny do pracy wskutek choroby lub przebywania w zakładzie leczenia  odwykowego, przez nieprzerwany okres 90 dni, przy czym za okres nieprzerwany uważa się również okresy  niezdolności do pracy  wskutek choroby oraz przebywania w zakładzie leczenia  odwykowego w sytuacji, gdy każda  kolejna przerwa między okresami niezdolności do pracy wynosi mniej niż 30 dni kalendarzowych; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje z upływem ostatniego dnia wskazanego okresu 90 – dniowego;

11. nieprzedstawił zaświadczenia o niezdolności do pracy  wskutek choroby;

12. z własnej winy przerwał program przygotowania zawodowego dorosłych, nie przystąpił do egzaminu kwalifikacyjnego, czeladniczego lub sprawdzającego;

13. złożył wniosek o pozbawienie statusu bezrobotnego.
     

    Bezrobotny nie traci swojego statusu z powodu niezdolności do pracy trwającej dłiżej niż 90 dni, tylko w sytuacji gdy dotyczy to kobiet w ciąży i w trakcie połogu. Nie dotyczy to okoliczności gdy bezrobotna sama wystąpi z wnioskiem o pozbawienie posiadanego statusu. 

Podstawa prawna

Typ	Nazwa	Rozmiar
	z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.	332 kB
	z dnia 18 sierpnia 2009 r. Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 sierpnia 2009r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, stypendium i dodatku aktywizacyjnego Dz. U. z 2009r. Nr 136, poz. 1118	29 kB
	z dnia 25 października 2005 r. Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 25 października 2005r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy Dz.U. z 2005r. nr 210 poz. 1746 z późn. zm.	21 kB
	z dnia 20 kwietnia 2004 r. Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy Dz. U. z 2008r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.	966 kB